Trang 1: Hệ tọa độ Oxyz
Mạch 1/4
Hệ tọa độ Oxyz
Trong không gian, ta thiết lập hệ tọa độ Oxyz với ba trục tọa độ Ox, Oy, Oz đôi một vuông góc với nhau. Một điểm bất kỳ trong không gian được xác định bởi ba tọa độ , ký hiệu là . Tọa độ này cho biết vị trí của điểm so với gốc tọa độ và các trục tọa độ.
Điểm có tọa độ là gì nếu nó nằm trên trục Oz và cách gốc tọa độ một khoảng bằng 5 đơn vị?
Mạch 2/4
Vectơ trong không gian
Một vectơ trong không gian Oxyz được xác định bởi ba thành phần , ký hiệu . Các phép toán cộng, trừ vectơ và nhân một vectơ với một số thực được thực hiện tương tự như trong không gian hai chiều, theo từng tọa độ tương ứng.
Cho hai vectơ và . Tính tọa độ của vectơ ?
Mạch 3/4
Tích vô hướng và độ dài vectơ
Tích vô hướng của hai vectơ và được tính bằng công thức . Độ dài (độ lớn) của vectơ được tính bằng công thức .
Tính tích vô hướng của hai vectơ và ?
Mạch 4/4
Ứng dụng: Khoảng cách và điều kiện vuông góc
Khoảng cách giữa hai điểm và chính là độ dài của vectơ , tức là . Hai vectơ và khác vectơ không vuông góc với nhau khi và chỉ khi tích vô hướng của chúng bằng 0: .
Cho hai vectơ và . Tìm giá trị của để ?
Ghi nhớ
Điểm cần nhớ
- Vectơ trong KG có 3 thành phần
- Tích vô hướng = x1x2+y1y2+z1z2
- |u| = căn(x²+y²+z²)
- u vuông góc v ⟺ u·v = 0
- Trung điểm M của AB = trung bình các tọa độ
Lỗi hay gặp
Lỗi hay gặp
- Quên thành phần z trong tính độ dàiSửa: Phải có cả 3 tọa độ trong căn
- Nhầm vectơ với điểm khi tính tọa độSửa: Vectơ AB = ngọn B trừ gốc A
Quy trình
Quy trình giải
Biểu diễn véctơ trong hệ Oxyz
Véctơ ⃗a=(a₁,a₂,a₃) trong không gian; phép toán: cộng/trừ theo thành phần, nhân số theo từng tọa độ.
→Xem lại: Véctơ (L10)Tính tích vô hướng (dot product)
⃗a·⃗b = a₁b₁+a₂b₂+a₃b₃ = |⃗a||⃗b|cosθ; dùng để tính góc và kiểm tra vuông góc.
💡 ⃗a⊥⃗b ⟺ ⃗a·⃗b=0
Tính tích có hướng (cross product)
⃗a×⃗b = (a₂b₃−a₃b₂, a₃b₁−a₁b₃, a₁b₂−a₂b₁); vuông góc với cả ⃗a và ⃗b.
Ứng dụng trong bài toán không gian
Tích vô hướng → góc giữa véctơ/đt/mp; tích có hướng → véctơ pháp tuyến, diện tích, thể tích.
Tính thể tích hình hộp
V = |⃗a·(⃗b×⃗c)| là thể tích hình hộp tạo bởi ba véctơ cạnh ⃗a, ⃗b, ⃗c (tích hỗn hợp).
Ví dụ 1/2
Ví dụ 1 (TH): Tọa độ và độ dài vectơ
Ví dụ 2/2
Ví dụ 2 (VD): Tích vô hướng và góc
Dạng toán
Dạng toán thường gặp
Dùng tích vô hướng để tính cosθ và suy ra góc giữa hai véctơ trong ℝ³.
- 1Tính ⃗a·⃗b
- 2Tính |⃗a| và |⃗b|
- 3cosθ=⃗a·⃗b/(|⃗a||⃗b|), θ=arccos(giá trị)
⚠️ Góc ∈[0°;180°]; ⃗a·⃗b=0 ⟹ vuông góc
Ứng dụng
Toán này dùng ở đâu
Vectơ + tọa độ không gian là ngôn ngữ của thế giới 3 chiều.
Thú vị: Khi bạn xoay vật thể trong game 3D, máy tính tính lại tọa độ Oxyz của triệu điểm mỗi giây — vectơ KG hoạt động trong từng khung hình!
Bài tập thử
Làm thử vài câu
Trong không gian , cho hai vectơ , . Tọa độ vectơ là
Trong không gian , cho vectơ . Vectơ nào sau đây cùng phương với vectơ ?
Cho hình chóp . Tổng của hai vectơ và là
Còn hàng trăm bài tập nữa
Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn
Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)
Phím ← → lật trang · Enter đi tiếp · bấm dot để nhảy tới trang đã học