Trang 1: Tiệm cận ngang (TCN)
Mạch 1/4
Tiệm cận ngang (TCN)
Đường thẳng được gọi là tiệm cận ngang của đồ thị hàm số nếu một trong các điều kiện sau thỏa mãn: hoặc . TCN cho biết giá trị của hàm số tiến về đâu khi biến số tiến ra vô cùng.
Cho hàm số . Đồ thị hàm số có tiệm cận ngang là đường thẳng nào?
Mạch 2/4
Tiệm cận đứng (TCĐ)
Đường thẳng được gọi là tiệm cận đứng của đồ thị hàm số nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau: , , hoặc . TCĐ thường là nghiệm của mẫu số sau khi đã rút gọn các nhân tử chung.
Cho hàm số . Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng là đường thẳng nào?
Mạch 3/4
Tiệm cận của hàm phân thức bậc nhất
Xét hàm số với . Tiệm cận ngang là đường thẳng (tỉ lệ hệ số của ở tử và mẫu). Tiệm cận đứng là đường thẳng (nghiệm của mẫu số).
Tìm tiệm cận ngang và tiệm cận đứng của đồ thị hàm số ?
Mạch 4/4
Lưu ý về rút gọn
Trước khi tìm tiệm cận, cần rút gọn phân thức nếu có nhân tử chung giữa tử và mẫu. Nếu nhân tử chung bị khử, thì không phải là tiệm cận đứng. Ví dụ: với . Hàm này không có tiệm cận đứng.
Cho hàm số . Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng không?
Ghi nhớ
Điểm cần nhớ
- TCN: giới hạn ở vô cực = L
- TCĐ: nghiệm mẫu (sau rút gọn)
- Phân thức (ax+b)/(cx+d): TCN y=a/c, TCĐ x=-d/c
- Bậc tử > mẫu: không có TCN (có TCX)
- Tâm đối xứng = giao TCĐ và TCN
Lỗi hay gặp
Lỗi hay gặp
- Không rút gọn → đếm thừa TCĐSửa: Rút gọn tử-mẫu trước khi xét nghiệm mẫu
- Nhầm TCN với giá trị f tại 0Sửa: TCN là giới hạn khi x → vô cực, không phải f(0)
Quy trình
Quy trình giải
Tìm tiệm cận đứng
Tiệm cận đứng x=a khi lim_{x→a⁺}f(x)=±∞ hoặc lim_{x→a⁻}f(x)=±∞; thường tại mẫu bằng 0.
Tìm tiệm cận ngang
Tiệm cận ngang y=b khi lim_{x→+∞}f(x)=b hoặc lim_{x→−∞}f(x)=b; b là số hữu hạn.
💡 Hàm phân thức ax+b/cx+d có tiệm cận ngang y=a/c
Kiểm tra tiệm cận xiên
Tiệm cận xiên y=kx+m khi lim_{x→∞}[f(x)−(kx+m)]=0; tính k=lim f(x)/x, m=lim(f(x)−kx).
Vẽ tiệm cận trên đồ thị
Vẽ các đường tiệm cận bằng nét đứt trước, sau đó vẽ đường cong tiệm cận về các tiệm cận đó.
→Xem lại: Khảo sát hàm sốNhận xét vị trí đồ thị
Đồ thị tiệm cận gần tiệm cận nhưng không chạm vào; đường cong nằm trên hay dưới tiệm cận tùy dấu.
→Xem lại: Khảo sát hàm sốVí dụ 1/2
Ví dụ 1 (TH): Tiệm cận phân thức bậc nhất
Ví dụ 2/2
Ví dụ 2 (VD): Tiệm cận đứng nhiều nghiệm
Dạng toán
Dạng toán thường gặp
Xác định đầy đủ tiệm cận đứng, ngang, xiên (nếu có) của hàm số.
- 1Tìm tiệm cận đứng từ mẫu bằng 0
- 2Tính giới hạn khi x→±∞ cho tiệm cận ngang
- 3Kiểm tra tiệm cận xiên nếu không có ngang
⚠️ Hàm phân thức bậc tử = bậc mẫu + 1: có tiệm cận xiên
Ứng dụng
Toán này dùng ở đâu
Tiệm cận mô tả hành vi giới hạn — đường mà đồ thị tiến tới mà không bao giờ chạm.
Thú vị: Tốc độ tải mạng của bạn tiến tới một giá trị tiệm cận (băng thông tối đa) chứ không tăng mãi — đồ thị tốc độ có đường tiệm cận ngang!
Bài tập thử
Làm thử vài câu
Đồ thị hàm số có một đường tiệm cận ngang là
Hàm số có tiệm cận đứng là:
Đường tiệm cận đứng của đồ thị hàm số là:
Còn hàng trăm bài tập nữa
Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn
Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)
Phím ← → lật trang · Enter đi tiếp · bấm dot để nhảy tới trang đã học