Trang 1: Giá trị Lớn nhất - Nhỏ nhất trên đoạn $[a;b]$
Mạch 1/3
Giá trị Lớn nhất - Nhỏ nhất trên đoạn $[a;b]$
Trên một đoạn đóng , hàm số liên tục luôn đạt được Giá trị Lớn nhất (GTLN) và Giá trị Nhỏ nhất (GTNN). Các giá trị này xảy ra tại các điểm tới hạn (nơi đạo hàm bằng 0 hoặc không xác định) bên trong khoảng , hoặc tại hai đầu mút và . Để tìm chúng, ta tính tại tất cả các điểm này rồi so sánh các giá trị thu được.
Hàm số liên tục trên đoạn . GTLN và GTNN của trên đoạn này xảy ra tại đâu?
Mạch 2/3
Tìm GTLN - GTNN trên khoảng/nửa khoảng
Khi xét GTLN, GTNN trên khoảng mở hoặc nửa khoảng, ta không có hai đầu mút cố định. Phương pháp phổ biến là lập bảng biến thiên. Bảng này cho thấy sự biến thiên của hàm số, bao gồm cả giới hạn của hàm số tại các đầu mút của khoảng (nếu có) và tại vô cực. Từ bảng biến thiên, ta có thể xác định xem hàm số có đạt GTLN hoặc GTNN hay không.
Để tìm GTLN, GTNN của hàm số liên tục trên khoảng , ta nên sử dụng công cụ nào?
Mạch 3/3
Ví dụ: Tìm GTLN, GTNN trên đoạn
Tìm GTLN, GTNN của hàm số trên đoạn .
Bước 1: Tìm đạo hàm. Bước 2: Tìm các điểm tới hạn.
Chỉ lấy vì .
Bước 3: Tính giá trị hàm số tại các điểm tới hạn và hai đầu mút.
Bước 4: So sánh các giá trị. Ta có: , , . Vậy GTLN là (tại ) và GTNN là (tại ).
Trong ví dụ trên, các điểm tới hạn của hàm số trên đoạn là:
Ghi nhớ
Điểm cần nhớ
- [a;b] đóng: so giá trị tại điểm tới hạn + 2 đầu mút
- Khoảng mở: dùng bảng biến thiên + giới hạn
- Hàm liên tục trên đoạn luôn đạt GTLN và GTNN
- Bài tối ưu thực tế: chú ý điều kiện và biên
- AM-GM rất hữu ích cho dạng x + a/x
Lỗi hay gặp
Lỗi hay gặp
- Chỉ xét điểm tới hạn mà quên đầu mútSửa: Trên [a;b] phải tính f(a) và f(b)
- Cho nghiệm ngoài miềnSửa: Phải kiểm tra nghiệm thuộc miền xác định
Quy trình
Quy trình giải
Xác định hàm trên đoạn
Xác định đoạn [a,b] hoặc khoảng cần tìm GTLN, GTNN; kiểm tra hàm liên tục trên đoạn.
Tính đạo hàm
Tính f'(x); tìm tất cả nghiệm của f'(x)=0 trong (a,b) và các điểm f' không xác định.
→Xem lại: Đạo hàmTính f tại điểm tới hạn và đầu mút
Tính f(x₁), f(x₂),... (điểm tới hạn) và f(a), f(b) (đầu mút).
💡 Không bỏ sót điểm nào trong (a,b)
So sánh tất cả giá trị
GTLN = max của tất cả giá trị đã tính; GTNN = min; ghi kèm điểm đạt được.
Khoảng mở hoặc vô hạn
Trên khoảng mở hay vô hạn, cần xét thêm giới hạn tại biên; có thể không tồn tại GTLN/GTNN.
Ví dụ 1/2
Ví dụ 1 (TH): GTLN-GTNN trên đoạn
Ví dụ 2/2
Ví dụ 2 (VD): Tối ưu thực tế
Dạng toán
Dạng toán thường gặp
Tính giá trị hàm tại tất cả điểm tới hạn và hai đầu mút rồi so sánh.
- 1Tính f'(x), giải f'(x)=0
- 2Tính f tại các điểm tới hạn và f(a), f(b)
- 3Kết luận GTLN và GTNN
⚠️ Trên đoạn đóng luôn tồn tại GTLN và GTNN (Weierstrass)
Ứng dụng
Toán này dùng ở đâu
GTLN-GTNN giải các bài tối ưu thực tế khắp ngành nghề.
Thú vị: Hộp sữa, lon nước được thiết kế ít vật liệu nhất cho cùng thể tích — bài toán GTNN tiết kiệm hãng hàng triệu đô mỗi năm!
Bài tập thử
Làm thử vài câu
Giá trị lớn nhất của hàm số trên đoạn bằng bao nhiêu?
Giá trị lớn nhất của hàm số trên đoạn bằng bao nhiêu?
Giá trị nhỏ nhất của hàm số trên đoạn bằng bao nhiêu?
Còn hàng trăm bài tập nữa
Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn
Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)
Phím ← → lật trang · Enter đi tiếp · bấm dot để nhảy tới trang đã học