ThoátLý thuyếtGiá trị lớn nhất và nhỏ nhất Công cụ
1/11

Trang 1: Giá trị Lớn nhất - Nhỏ nhất trên đoạn $[a;b]$

Mạch 1/3

Giá trị Lớn nhất - Nhỏ nhất trên đoạn $[a;b]$

Trên một đoạn đóng [a;b][a;b], hàm số f(x)f(x) liên tục luôn đạt được Giá trị Lớn nhất (GTLN) và Giá trị Nhỏ nhất (GTNN). Các giá trị này xảy ra tại các điểm tới hạn (nơi đạo hàm bằng 0 hoặc không xác định) bên trong khoảng (a;b)(a;b), hoặc tại hai đầu mút aabb. Để tìm chúng, ta tính f(x)f(x) tại tất cả các điểm này rồi so sánh các giá trị thu được.

Hàm số f(x)f(x) liên tục trên đoạn [1;5][1;5]. GTLN và GTNN của f(x)f(x) trên đoạn này xảy ra tại đâu?

Mạch 2/3

Tìm GTLN - GTNN trên khoảng/nửa khoảng

Khi xét GTLN, GTNN trên khoảng mở hoặc nửa khoảng, ta không có hai đầu mút cố định. Phương pháp phổ biến là lập bảng biến thiên. Bảng này cho thấy sự biến thiên của hàm số, bao gồm cả giới hạn của hàm số tại các đầu mút của khoảng (nếu có) và tại vô cực. Từ bảng biến thiên, ta có thể xác định xem hàm số có đạt GTLN hoặc GTNN hay không.

Để tìm GTLN, GTNN của hàm số liên tục trên khoảng (0;+)(0; +\infty), ta nên sử dụng công cụ nào?

Mạch 3/3

Ví dụ: Tìm GTLN, GTNN trên đoạn

Tìm GTLN, GTNN của hàm số f(x)=x33x+1f(x) = x^3 - 3x + 1 trên đoạn [0;3][0;3].

Bước 1: Tìm đạo hàm. f(x)=3x23f'(x) = 3x^2 - 3 Bước 2: Tìm các điểm tới hạn.

f(x)=0f'(x) = 0

3x23=0\Rightarrow 3x^2 - 3 = 0

x2=1\Rightarrow x^2 = 1

x=±1\Rightarrow x = \pm 1

Chỉ lấy x=1x=11(0;3)1 \in (0;3).

Bước 3: Tính giá trị hàm số tại các điểm tới hạn và hai đầu mút. f(0)=1f(0) = 1 f(1)=133(1)+1=1f(1) = 1^3 - 3(1) + 1 = -1 f(3)=333(3)+1=279+1=19f(3) = 3^3 - 3(3) + 1 = 27 - 9 + 1 = 19

Bước 4: So sánh các giá trị. Ta có: f(1)=1f(1) = -1, f(0)=1f(0) = 1, f(3)=19f(3) = 19. Vậy GTLN là 1919 (tại x=3x=3) và GTNN là 1-1 (tại x=1x=1).

Trong ví dụ trên, các điểm tới hạn của hàm số f(x)=x33x+1f(x) = x^3 - 3x + 1 trên đoạn [0;3][0;3] là:

Ghi nhớ

Điểm cần nhớ

  • [a;b] đóng: so giá trị tại điểm tới hạn + 2 đầu mút
  • Khoảng mở: dùng bảng biến thiên + giới hạn
  • Hàm liên tục trên đoạn luôn đạt GTLN và GTNN
  • Bài tối ưu thực tế: chú ý điều kiện và biên
  • AM-GM rất hữu ích cho dạng x + a/x

Lỗi hay gặp

Lỗi hay gặp

  • Chỉ xét điểm tới hạn mà quên đầu mút
    Sửa: Trên [a;b] phải tính f(a) và f(b)
  • Cho nghiệm ngoài miền
    Sửa: Phải kiểm tra nghiệm thuộc miền xác định

Quy trình

Quy trình giải

1

Xác định hàm trên đoạn

Xác định đoạn [a,b] hoặc khoảng cần tìm GTLN, GTNN; kiểm tra hàm liên tục trên đoạn.

2

Tính đạo hàm

Tính f'(x); tìm tất cả nghiệm của f'(x)=0 trong (a,b) và các điểm f' không xác định.

Xem lại: Đạo hàm
3

Tính f tại điểm tới hạn và đầu mút

Tính f(x₁), f(x₂),... (điểm tới hạn) và f(a), f(b) (đầu mút).

💡 Không bỏ sót điểm nào trong (a,b)

4

So sánh tất cả giá trị

GTLN = max của tất cả giá trị đã tính; GTNN = min; ghi kèm điểm đạt được.

5

Khoảng mở hoặc vô hạn

Trên khoảng mở hay vô hạn, cần xét thêm giới hạn tại biên; có thể không tồn tại GTLN/GTNN.

Ví dụ 1/2

Ví dụ 1 (TH): GTLN-GTNN trên đoạn

VÍ DỤ 1 · Ví dụ 1 (TH): GTLN-GTNN trên đoạn
L2
Tìm GTLN, GTNN của y=x33xy=x^{3}-3x trên đoạn [0;2][0;2].
-2-11234-3-2-1123GTNNGTLN

Ví dụ 2/2

Ví dụ 2 (VD): Tối ưu thực tế

VÍ DỤ 2 · Ví dụ 2 (VD): Tối ưu thực tế
L3
Một mảnh đất hình chữ nhật chu vi 4040 m. Tìm diện tích lớn nhất.

Dạng toán

Dạng toán thường gặp

Tính giá trị hàm tại tất cả điểm tới hạn và hai đầu mút rồi so sánh.

  1. 1Tính f'(x), giải f'(x)=0
  2. 2Tính f tại các điểm tới hạn và f(a), f(b)
  3. 3Kết luận GTLN và GTNN

⚠️ Trên đoạn đóng luôn tồn tại GTLN và GTNN (Weierstrass)

Ứng dụng

Toán này dùng ở đâu

GTLN-GTNN giải các bài tối ưu thực tế khắp ngành nghề.

Logistics: Tối đa hàng vận chuyển trong giới hạn tải trọng
Tài chính: Tối đa lợi nhuận với vốn giới hạn
Sản xuất: Tối thiểu chi phí nguyên liệu cho cùng sản lượng

Thú vị: Hộp sữa, lon nước được thiết kế ít vật liệu nhất cho cùng thể tích — bài toán GTNN tiết kiệm hãng hàng triệu đô mỗi năm!

Bài tập thử

Làm thử vài câu

1

Giá trị lớn nhất của hàm số y=(x1)2+4y=-(x - 1)^2 + 4 trên đoạn [0;3][0;3] bằng bao nhiêu?

2

Giá trị lớn nhất của hàm số y=(x1)2+6y=-(x - 1)^2 + 6 trên đoạn [2;4][-2;4] bằng bao nhiêu?

3

Giá trị nhỏ nhất của hàm số y=(x+2)2+8y=(x + 2)^2 + 8 trên đoạn [4;1][-4;-1] bằng bao nhiêu?

Còn hàng trăm bài tập nữa

Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn

Bắt đầu luyện

Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)

Luyện tập