Trang 1: Định nghĩa Phân thức đại số
Mạch 1/4
Định nghĩa Phân thức đại số
Phân thức đại số là một biểu thức hữu tỉ có dạng , trong đó và là các đa thức, với là đa thức khác đa thức không. được gọi là tử thức, là mẫu thức. Đa thức cũng được xem là phân thức với mẫu thức bằng . Ví dụ về phân thức: , . Đa thức là phân thức .
Đâu là một phân thức đại số đúng?
Mạch 2/4
Điều kiện xác định của Phân thức
Một phân thức chỉ có nghĩa khi mẫu thức khác đa thức không (). Để tìm điều kiện xác định, ta giải bất phương trình . Ví dụ, phân thức xác định khi , tức là . Phân thức xác định khi , hay và .
Phân thức xác định khi nào?
Mạch 3/4
Hai phân thức bằng nhau
Hai phân thức và được coi là bằng nhau nếu . Đây là quy tắc tương tự như kiểm tra hai phân số bằng nhau. Ví dụ, và bằng nhau vì . Điều kiện là các mẫu thức phải khác .
Cho hai phân thức và . Chúng có bằng nhau không?
Mạch 4/4
Tính chất cơ bản của Phân thức
Phân thức có hai tính chất cơ bản quan trọng. Thứ nhất, nhân hoặc chia cả tử và mẫu với cùng một đa thức khác thì phân thức không đổi: ( khác đa thức không). Tính chất này dùng để quy đồng mẫu hoặc rút gọn phân thức. Ví dụ: .
Rút gọn phân thức bằng cách chia tử và mẫu cho , ta được phân thức nào?
Ghi nhớ
Điểm cần nhớ
- Phân thức đại số có dạng với là đa thức, .
- Điều kiện xác định của phân thức là .
- Hai phân thức và bằng nhau khi .
- Tính chất cơ bản: và ( là đa thức khác ).
Lỗi hay gặp
Lỗi hay gặp
- Quên tìm điều kiện xác định của phân thức, dẫn đến kết quả sai hoặc không có nghĩa.Sửa: Luôn đặt điều kiện cho mẫu thức khác () trước khi thực hiện các phép tính hoặc rút gọn.
- Rút gọn sai bằng cách triệt tiêu các số hạng chứ không phải nhân tử chung. Ví dụ: rút gọn thành .Sửa: Chỉ được phép rút gọn khi tử thức và mẫu thức có nhân tử chung. Cần phân tích tử và mẫu thành nhân tử trước khi rút gọn.
Quy trình
Quy trình giải
Nhận diện phân thức
Kiểm tra xem biểu thức có dạng với là đa thức và không phải đa thức không hay không.
Tìm ĐKXĐ
Xác định các giá trị của biến làm cho mẫu thức bằng . Điều kiện xác định là các giá trị của biến mà mẫu thức .
Phân tích nhân tử
Phân tích tử thức và mẫu thức thành nhân tử (nếu có thể) để chuẩn bị cho việc rút gọn hoặc quy đồng.
💡 Sử dụng các phương pháp phân tích đa thức thành nhân tử đã học (đặt nhân tử chung, dùng hằng đẳng thức, nhóm các số hạng).
Rút gọn phân thức
Chia cả tử thức và mẫu thức cho nhân tử chung (nếu có) để nhận được phân thức tối giản.
💡 Chỉ rút gọn các nhân tử chung, không rút gọn các số hạng.
Kiểm tra bằng nhau
Để kiểm tra hai phân thức và có bằng nhau không, so sánh tích và . Nếu thì chúng bằng nhau.
Ví dụ 1/2
Xác định phân thức và điều kiện xác định
Ví dụ 2/2
Rút gọn phân thức
Dạng toán
Dạng toán thường gặp
Xác định một biểu thức có phải là phân thức đại số hay không và tìm điều kiện để phân thức đó có nghĩa.
- 1Kiểm tra dạng
- 2Xác định là đa thức
- 3Giải để tìm giá trị cấm
- 4Kết luận ĐKXĐ
⚠️ Luôn nhớ mẫu thức không được bằng . Nếu mẫu thức là hằng số khác , phân thức luôn xác định.
Ứng dụng
Toán này dùng ở đâu
Phân thức đại số được ứng dụng để mô tả các mối quan hệ tỉ lệ, tốc độ, mật độ hoặc các hàm số có biến ở mẫu trong nhiều lĩnh vực khoa học và kỹ thuật.
Thú vị: Khái niệm phân số đã xuất hiện từ thời Ai Cập cổ đại, nhưng việc mở rộng nó sang các biểu thức đại số, tức phân thức đại số, là một bước tiến quan trọng trong sự phát triển của đại số học thời kỳ Phục Hưng.
Bài tập thử
Làm thử vài câu
Phân thức xác định khi nào?
Phân thức xác định khi nào?
Phân thức xác định khi nào?
Còn hàng trăm bài tập nữa
Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn
Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)
Phím ← → lật trang · Enter đi tiếp · bấm dot để nhảy tới trang đã học