ThoátLý thuyếtSố thập phân vô hạn tuần hoàn Công cụ
1/12

Trang 1: Định nghĩa Số thập phân vô hạn tuần hoàn

Mạch 1/4

Định nghĩa Số thập phân vô hạn tuần hoàn

Số thập phân vô hạn tuần hoàn là số thập phân mà phần thập phân của nó có một chữ số hoặc một nhóm chữ số lặp đi lặp lại mãi mãi. Nhóm chữ số lặp lại này gọi là chu kì. Chu kì được đặt trong dấu ngoặc đơn. Ví dụ: 0,333...0,333... viết là 0,(3)0,(3), chu kì là 33. Phân số 17\frac{1}{7} viết là 0,(142857)0,(142857), chu kì là 142857142857.

Số 0,121212...0,121212... có chu kì là gì?

Mạch 2/4

Phân loại Số thập phân vô hạn tuần hoàn

Có hai loại: Số thập phân vô hạn tuần hoàn đơn và tạp. Số thập phân vô hạn tuần hoàn đơn có chu kì bắt đầu ngay sau dấu phẩy, ví dụ 0,(3)0,(3). Số thập phân vô hạn tuần hoàn tạp có phần 'bất thường' không lặp lại nằm giữa dấu phẩy và chu kì, ví dụ 0,1(6)0,1(6), với 11 là phần bất thường và 66 là chu kì.

Số thập phân nào sau đây là số thập phân vô hạn tuần hoàn tạp?

Mạch 3/4

Nhận biết Số thập phân vô hạn tuần hoàn từ Phân số

Một phân số tối giản ab\frac{a}{b} (với b>0b > 0) viết được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn nếu mẫu số bb có ít nhất một ước nguyên tố khác 22 và 55. Nếu mẫu số bb chỉ có ước nguyên tố là 22 và 55, phân số đó sẽ là số thập phân hữu hạn.

Phân số tối giản nào sau đây biểu diễn được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn?

Mạch 4/4

Viết Phân số thành Số thập phân vô hạn tuần hoàn

Để viết phân số ab\frac{a}{b} thành số thập phân, ta thực hiện phép chia aa cho bb. Nếu phép chia không bao giờ kết thúc và các số dư lặp lại, thương số sẽ là số thập phân vô hạn tuần hoàn. Ta xác định chu kì từ các chữ số lặp lại trong thương số. Ví dụ, chia 11 cho 33 ta được 0,333...=0,(3)0,333... = 0,(3).

Khi chia 11 cho 77, ta được số thập phân vô hạn tuần hoàn. Số dư nào xuất hiện đầu tiên và lặp lại?

Ghi nhớ

Điểm cần nhớ

  • Số thập phân vô hạn tuần hoàn là số có một chữ số hoặc một nhóm chữ số lặp đi lặp lại mãi mãi trong phần thập phân.
  • Nhóm chữ số lặp lại được gọi là chu kì và được viết trong dấu ngoặc đơn, ví dụ: 0,(3)0,(3).
  • Phân số tối giản ab\frac{a}{b} biểu diễn được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn nếu mẫu số bb có ước nguyên tố khác 22 và 55.

Lỗi hay gặp

Lỗi hay gặp

  • Xác định sai chu kì hoặc quên dấu ngoặc đơn khi viết số thập phân vô hạn tuần hoàn. Ví dụ: viết 1/3=0,31/3 = 0,3 hoặc 0.3330.333 thay vì 0,(3)0,(3).
    Sửa: Luôn thực hiện phép chia đủ dài để thấy rõ sự lặp lại của các chữ số. Xác định chính xác nhóm chữ số lặp lại đầu tiên và đặt chúng vào trong dấu ngoặc đơn.
  • Nhầm lẫn giữa số thập phân vô hạn tuần hoàn và số thập phân vô hạn không tuần hoàn (số vô tỉ). Ví dụ: cho rằng 0,101001000...0,101001000... là số thập phân vô hạn tuần hoàn.
    Sửa: Hiểu rõ định nghĩa: số thập phân vô hạn tuần hoàn phải có một nhóm chữ số *lặp lại theo một quy luật cố định* (chu kì). Số 0,101001000...0,101001000... không có chu kì cố định.

Quy trình

Quy trình giải

1

Kiểm tra phân số

Đảm bảo phân số đã cho là phân số tối giản. Nếu chưa, hãy rút gọn phân số đó.

2

Thực hiện phép chia

Lấy tử số chia cho mẫu số. Thực hiện phép chia cho đến khi thấy các chữ số ở phần thập phân bắt đầu lặp lại.

3

Xác định chu kì

Quan sát các chữ số sau dấu phẩy. Tìm nhóm chữ số lặp lại theo một trình tự nhất định. Đây là chu kì của số thập phân.

4

Viết số thập phân

Viết phần nguyên, dấu phẩy, phần bất thường (nếu có), và sau đó đặt chu kì vào trong dấu ngoặc đơn. Ví dụ: 0,1(6)0,1(6).

Ví dụ 1/2

Chuyển phân số thành số thập phân (tuần hoàn đơn)

VÍ DỤ 1 · Chuyển phân số thành số thập phân (tuần hoàn đơn)
L2
Viết phân số 23\frac{2}{3} dưới dạng số thập phân.

Ví dụ 2/2

Chuyển phân số thành số thập phân (tuần hoàn tạp)

VÍ DỤ 2 · Chuyển phân số thành số thập phân (tuần hoàn tạp)
L3
Biểu diễn phân số 512\frac{5}{12} dưới dạng số thập phân.

Dạng toán

Dạng toán thường gặp

Biểu diễn một phân số đã cho dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn.

  1. 1Rút gọn phân số (nếu cần).
  2. 2Thực hiện phép chia tử cho mẫu.
  3. 3Xác định chu kì lặp lại.
  4. 4Viết kết quả với dấu ngoặc đơn.

⚠️ Chia đủ dài để thấy rõ chu kì. Dùng máy tính để kiểm tra nhưng phải hiểu cách tự làm.

Ứng dụng

Toán này dùng ở đâu

Số thập phân vô hạn tuần hoàn giúp chúng ta biểu diễn chính xác các giá trị mà không thể biểu diễn bằng số thập phân hữu hạn, đặc biệt trong các phép tính chia.

Khoa học và Kỹ thuật: Khi tính toán các tỉ lệ hoặc hằng số trong vật lý, hóa học mà kết quả là phân số có mẫu số chứa ước nguyên tố khác 2 và 5, ta thường gặp các số thập phân vô hạn tuần hoàn. Ví dụ, tỉ lệ 1/31/3 trong một hỗn hợp.
Tài chính và Kinh tế: Trong một số trường hợp chia tiền hoặc tính lãi suất, nếu số tiền không thể chia hết, kết quả có thể là một số thập phân vô hạn tuần hoàn (ví dụ, chia 1010 đô la cho 33 người).

Thú vị: Mọi số thập phân vô hạn tuần hoàn đều là số hữu tỉ, nghĩa là chúng luôn có thể được viết dưới dạng phân số ab\frac{a}{b} với a,ba, b là các số nguyên và b≠0b \neq 0 (mặc dù cách chuyển đổi này thường được học ở lớp cao hơn).

Bài tập thử

Làm thử vài câu

1

Số thập phân 0,(2)0,(2) viết dưới dạng phân số tối giản là:

2

Số thập phân vô hạn tuần hoàn 0,(7)0,(7) (tức 0,777...0,777...) có chu kì là:

3

Số thập phân 0,(6)0,(6) viết dưới dạng phân số tối giản là:

Còn hàng trăm bài tập nữa

Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn

Bắt đầu luyện

Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)

Luyện tập