Trang 1: Định nghĩa Số thập phân vô hạn tuần hoàn
Mạch 1/4
Định nghĩa Số thập phân vô hạn tuần hoàn
Số thập phân vô hạn tuần hoàn là số thập phân mà phần thập phân của nó có một chữ số hoặc một nhóm chữ số lặp đi lặp lại mãi mãi. Nhóm chữ số lặp lại này gọi là chu kì. Chu kì được đặt trong dấu ngoặc đơn. Ví dụ: viết là , chu kì là . Phân số viết là , chu kì là .
Số có chu kì là gì?
Mạch 2/4
Phân loại Số thập phân vô hạn tuần hoàn
Có hai loại: Số thập phân vô hạn tuần hoàn đơn và tạp. Số thập phân vô hạn tuần hoàn đơn có chu kì bắt đầu ngay sau dấu phẩy, ví dụ . Số thập phân vô hạn tuần hoàn tạp có phần 'bất thường' không lặp lại nằm giữa dấu phẩy và chu kì, ví dụ , với là phần bất thường và là chu kì.
Số thập phân nào sau đây là số thập phân vô hạn tuần hoàn tạp?
Mạch 3/4
Nhận biết Số thập phân vô hạn tuần hoàn từ Phân số
Một phân số tối giản (với ) viết được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn nếu mẫu số có ít nhất một ước nguyên tố khác và . Nếu mẫu số chỉ có ước nguyên tố là và , phân số đó sẽ là số thập phân hữu hạn.
Phân số tối giản nào sau đây biểu diễn được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn?
Mạch 4/4
Viết Phân số thành Số thập phân vô hạn tuần hoàn
Để viết phân số thành số thập phân, ta thực hiện phép chia cho . Nếu phép chia không bao giờ kết thúc và các số dư lặp lại, thương số sẽ là số thập phân vô hạn tuần hoàn. Ta xác định chu kì từ các chữ số lặp lại trong thương số. Ví dụ, chia cho ta được .
Khi chia cho , ta được số thập phân vô hạn tuần hoàn. Số dư nào xuất hiện đầu tiên và lặp lại?
Ghi nhớ
Điểm cần nhớ
- Số thập phân vô hạn tuần hoàn là số có một chữ số hoặc một nhóm chữ số lặp đi lặp lại mãi mãi trong phần thập phân.
- Nhóm chữ số lặp lại được gọi là chu kì và được viết trong dấu ngoặc đơn, ví dụ: .
- Phân số tối giản biểu diễn được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn nếu mẫu số có ước nguyên tố khác và .
Lỗi hay gặp
Lỗi hay gặp
- Xác định sai chu kì hoặc quên dấu ngoặc đơn khi viết số thập phân vô hạn tuần hoàn. Ví dụ: viết hoặc thay vì .Sửa: Luôn thực hiện phép chia đủ dài để thấy rõ sự lặp lại của các chữ số. Xác định chính xác nhóm chữ số lặp lại đầu tiên và đặt chúng vào trong dấu ngoặc đơn.
- Nhầm lẫn giữa số thập phân vô hạn tuần hoàn và số thập phân vô hạn không tuần hoàn (số vô tỉ). Ví dụ: cho rằng là số thập phân vô hạn tuần hoàn.Sửa: Hiểu rõ định nghĩa: số thập phân vô hạn tuần hoàn phải có một nhóm chữ số *lặp lại theo một quy luật cố định* (chu kì). Số không có chu kì cố định.
Quy trình
Quy trình giải
Kiểm tra phân số
Đảm bảo phân số đã cho là phân số tối giản. Nếu chưa, hãy rút gọn phân số đó.
Thực hiện phép chia
Lấy tử số chia cho mẫu số. Thực hiện phép chia cho đến khi thấy các chữ số ở phần thập phân bắt đầu lặp lại.
Xác định chu kì
Quan sát các chữ số sau dấu phẩy. Tìm nhóm chữ số lặp lại theo một trình tự nhất định. Đây là chu kì của số thập phân.
Viết số thập phân
Viết phần nguyên, dấu phẩy, phần bất thường (nếu có), và sau đó đặt chu kì vào trong dấu ngoặc đơn. Ví dụ: .
Ví dụ 1/2
Chuyển phân số thành số thập phân (tuần hoàn đơn)
Ví dụ 2/2
Chuyển phân số thành số thập phân (tuần hoàn tạp)
Dạng toán
Dạng toán thường gặp
Biểu diễn một phân số đã cho dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn.
- 1Rút gọn phân số (nếu cần).
- 2Thực hiện phép chia tử cho mẫu.
- 3Xác định chu kì lặp lại.
- 4Viết kết quả với dấu ngoặc đơn.
⚠️ Chia đủ dài để thấy rõ chu kì. Dùng máy tính để kiểm tra nhưng phải hiểu cách tự làm.
Ứng dụng
Toán này dùng ở đâu
Số thập phân vô hạn tuần hoàn giúp chúng ta biểu diễn chính xác các giá trị mà không thể biểu diễn bằng số thập phân hữu hạn, đặc biệt trong các phép tính chia.
Thú vị: Mọi số thập phân vô hạn tuần hoàn đều là số hữu tỉ, nghĩa là chúng luôn có thể được viết dưới dạng phân số với là các số nguyên và (mặc dù cách chuyển đổi này thường được học ở lớp cao hơn).
Bài tập thử
Làm thử vài câu
Số thập phân viết dưới dạng phân số tối giản là:
Số thập phân vô hạn tuần hoàn (tức ) có chu kì là:
Số thập phân viết dưới dạng phân số tối giản là:
Còn hàng trăm bài tập nữa
Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn
Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)
Phím ← → lật trang · Enter đi tiếp · bấm dot để nhảy tới trang đã học