ThoátLý thuyếtQuan hệ giữa ba cạnh của tam giác Công cụ
1/13

Trang 1: Định lý về bất đẳng thức tam giác

Mạch 1/4

Định lý về bất đẳng thức tam giác

Chào các em! Một tính chất quan trọng của tam giác là quan hệ giữa độ dài ba cạnh. Định lý phát biểu rằng: trong một tam giác, tổng độ dài hai cạnh bất kì luôn lớn hơn độ dài cạnh còn lại. Nếu tam giác có ba cạnh là a,b,ca, b, c, ta có các bất đẳng thức: a+b>ca + b > c, a+c>ba + c > b, và b+c>ab + c > a. Đây là điều kiện cần và đủ để ba đoạn thẳng có độ dài a,b,ca, b, c tạo thành một tam giác.

Cho tam giác ABCABC có độ dài ba cạnh là a,b,ca, b, c. Phát biểu nào sau đây là ĐÚNG về bất đẳng thức tam giác?

Mạch 2/4

Hệ quả về hiệu độ dài hai cạnh

Từ định lý bất đẳng thức tam giác, ta suy ra một hệ quả quan trọng về hiệu độ dài hai cạnh. Cụ thể, hiệu độ dài hai cạnh bất kì luôn nhỏ hơn độ dài cạnh còn lại. Với ba cạnh a,b,ca, b, c, ta có: ∣a−b∣<c|a - b| < c, ∣a−c∣<b|a - c| < b, và ∣b−c∣<a|b - c| < a. Điều này cũng có nghĩa là độ dài một cạnh luôn nằm giữa hiệu và tổng độ dài hai cạnh còn lại.

Cho tam giác ABCABC có độ dài ba cạnh là a,b,ca, b, c. Phát biểu nào sau đây là ĐÚNG về hiệu độ dài hai cạnh?

Mạch 3/4

Kiểm tra bộ ba độ dài có tạo thành tam giác không

Để xác định xem ba đoạn thẳng với độ dài cho trước có thể tạo thành một tam giác hay không, chúng ta cần kiểm tra xem chúng có thỏa mãn đồng thời cả ba bất đẳng thức tam giác hay không. Chỉ cần một trong ba bất đẳng thức sai thì bộ ba độ dài đó không thể tạo thành tam giác. Ví dụ, bộ ba (3, 4, 5) tạo thành tam giác vì 3+4>53+4>5, 3+5>43+5>4, 4+5>34+5>3. Bộ ba (2, 3, 6) không tạo thành tam giác vì 2+3<62+3 < 6.

Bộ ba độ dài nào sau đây KHÔNG thể tạo thành một tam giác?

Mạch 4/4

Tìm khoảng giá trị của cạnh thứ ba

Khi biết độ dài của hai cạnh trong một tam giác, ta có thể xác định được khoảng giá trị của cạnh còn lại. Nếu hai cạnh có độ dài là bb và cc, thì cạnh thứ ba aa phải thỏa mãn bất đẳng thức kép: ∣b−c∣<a<b+c|b - c| < a < b + c. Ví dụ, nếu một tam giác có hai cạnh là 5cm và 8cm, thì cạnh thứ ba xx phải thỏa mãn ∣8−5∣<x<8+5|8 - 5| < x < 8 + 5, tức là 3<x<133 < x < 13.

Một tam giác có hai cạnh đo được là 6cm và 10cm. Hỏi cạnh thứ ba của tam giác đó có độ dài xx thỏa mãn điều kiện nào?

Ghi nhớ

Điểm cần nhớ

  • Tổng độ dài hai cạnh bất kì của một tam giác luôn lớn hơn độ dài cạnh còn lại: a+b>ca + b > c, a+c>ba + c > b, b+c>ab + c > a.
  • Hiệu độ dài hai cạnh bất kì của một tam giác luôn nhỏ hơn độ dài cạnh còn lại: ∣a−b∣<c|a - b| < c, ∣a−c∣<b|a - c| < b, ∣b−c∣<a|b - c| < a.
  • Để ba đoạn thẳng tạo thành một tam giác, cả ba điều kiện bất đẳng thức tam giác phải được thỏa mãn.
  • Độ dài một cạnh của tam giác luôn lớn hơn hiệu và nhỏ hơn tổng độ dài hai cạnh còn lại: ∣a−b∣<c<a+b|a - b| < c < a + b.

Lỗi hay gặp

Lỗi hay gặp

  • Chỉ kiểm tra một hoặc hai trong ba bất đẳng thức tam giác mà bỏ qua bất đẳng thức còn lại khi xác định ba đoạn thẳng có tạo thành tam giác hay không. Ví dụ, chỉ kiểm tra a+b>ca + b > c.
    Sửa: Luôn kiểm tra đủ cả ba bất đẳng thức tổng (a+b>ca+b>c, a+c>ba+c>b, b+c>ab+c>a) hoặc sử dụng bất đẳng thức kép ∣a−b∣<c<a+b|a-b| < c < a+b và kiểm tra cả hai vế để đảm bảo tất cả các điều kiện được thỏa mãn.
  • Sử dụng dấu bằng (==) thay vì dấu lớn hơn (>>) hoặc nhỏ hơn (<<) trong bất đẳng thức tam giác. Ví dụ, viết a+b=ca + b = c hoặc a+b≥ca + b \ge c.
    Sửa: Nhấn mạnh rằng các bất đẳng thức là 'lớn hơn hẳn' (>) và 'nhỏ hơn hẳn' (<). Nếu tổng hai cạnh bằng cạnh thứ ba, ba điểm sẽ thẳng hàng, không tạo thành tam giác.
  • Nhầm lẫn giữa hiệu và tổng khi áp dụng bất đẳng thức. Ví dụ, viết a−b>ca - b > c thay vì ∣a−b∣<c|a - b| < c.
    Sửa: Ghi nhớ rằng tổng hai cạnh phải 'lớn hơn' cạnh thứ ba, còn hiệu hai cạnh phải 'nhỏ hơn' cạnh thứ ba. Cách dễ nhất là luôn nhớ bất đẳng thức kép: hiệu hai cạnh nhỏ hơn cạnh thứ ba và cạnh thứ ba nhỏ hơn tổng hai cạnh còn lại.

Quy trình

Quy trình giải

Bước 1

Xác định các cạnh

Gọi độ dài ba cạnh của tam giác là a,b,ca, b, c.

Bước 2

Viết các bất đẳng thức

Thiết lập ba bất đẳng thức tam giác: a+b>ca+b>c, a+c>ba+c>b, b+c>ab+c>a.

Bước 3

Kiểm tra điều kiện

Thực hiện phép tính và kiểm tra xem cả ba bất đẳng thức có cùng đúng hay không.

💡 Có thể chỉ cần kiểm tra tổng của hai cạnh nhỏ nhất có lớn hơn cạnh lớn nhất không. Nếu không, thì ba cạnh không tạo thành tam giác.

Bước 4

Đưa ra kết luận

Nếu tất cả các bất đẳng thức đều đúng, ba đoạn thẳng tạo thành tam giác. Ngược lại, chúng không tạo thành tam giác.

Ví dụ 1/3

Kiểm tra ba đoạn thẳng

VÍ DỤ 1 · Kiểm tra ba đoạn thẳng
L1
Cho ba đoạn thẳng có độ dài lần lượt là 3 cm3\text{ cm}, 4 cm4\text{ cm} và 8 cm8\text{ cm}. Hỏi ba đoạn thẳng này có thể tạo thành một tam giác hay không?

Ví dụ 2/3

Tìm khoảng giá trị cạnh thứ ba

VÍ DỤ 2 · Tìm khoảng giá trị cạnh thứ ba
L3
Một tam giác có hai cạnh với độ dài là 5 cm5\text{ cm} và 9 cm9\text{ cm}. Hỏi độ dài cạnh thứ ba xx có thể là bao nhiêu?

Ví dụ 3/3

Tìm số nguyên cạnh thứ ba

VÍ DỤ 3 · Tìm số nguyên cạnh thứ ba
L3
Cho tam giác MNPMNP có MN=6 cmMN = 6\text{ cm} và NP=10 cmNP = 10\text{ cm}. Biết độ dài cạnh MPMP là một số nguyên. Tìm tất cả các giá trị có thể có của MPMP.

Dạng toán

Dạng toán thường gặp

Cho ba độ dài đoạn thẳng, xác định xem chúng có thể tạo thành một tam giác hay không.

  1. 1Xác định độ dài ba cạnh.
  2. 2Viết ba bất đẳng thức tam giác.
  3. 3Kiểm tra tính đúng sai từng bất đẳng thức.
  4. 4Kết luận.

⚠️ Chỉ cần một bất đẳng thức sai là đủ để kết luận không tạo thành tam giác.

Ứng dụng

Toán này dùng ở đâu

Quan hệ giữa ba cạnh của tam giác là nguyên tắc cơ bản giúp giải thích tại sao tam giác là hình dạng ổn định nhất trong kiến trúc và kỹ thuật.

Kiến trúc và Xây dựng: Các khung giàn, mái nhà, cầu thường được thiết kế với các cấu trúc tam giác để đảm bảo độ vững chắc và khả năng chịu lực. Nếu các cạnh không thỏa mãn bất đẳng thức tam giác, cấu trúc sẽ không thể đứng vững hoặc bị biến dạng.
Thiết kế đồ họa và Nghệ thuật: Khi tạo ra các mô hình 3D hoặc các tác phẩm nghệ thuật, việc hiểu rõ cách các cạnh liên kết với nhau để tạo thành các mặt tam giác giúp đảm bảo tính chân thực và khả thi của hình dạng.

Thú vị: Bất đẳng thức tam giác là một trong những bất đẳng thức lâu đời và cơ bản nhất trong toán học, được biết đến từ thời Euclid (khoảng 300 TCN), và nó thể hiện một nguyên tắc trực quan: đường đi ngắn nhất giữa hai điểm là đường thẳng.

Bài tập thử

Làm thử vài câu

1

Một tam giác có hai cạnh dài 10 cm và 8 cm. Độ dài nào dưới đây CÓ THỂ là độ dài cạnh thứ ba?

2

Một tam giác có hai cạnh dài 9 cm và 5 cm. Độ dài nào dưới đây CÓ THỂ là độ dài cạnh thứ ba?

3

Một tam giác có hai cạnh dài 12 cm và 7 cm. Độ dài nào dưới đây CÓ THỂ là độ dài cạnh thứ ba?

Còn hàng trăm bài tập nữa

Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn

Bắt đầu luyện

Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)

Luyện tập