ThoátLý thuyếtHình hộp chữ nhật và hình lập phương Công cụ
1/14

Trang 1: 1. Hình hộp chữ nhật - Định nghĩa và Đặc điểm

Mạch 1/5

1. Hình hộp chữ nhật - Định nghĩa và Đặc điểm

Hình hộp chữ nhật là một hình khối không gian có 6 mặt đều là hình chữ nhật. Nó có 8 đỉnh, 12 cạnh và 3 kích thước cơ bản: chiều dài (aa), chiều rộng (bb) và chiều cao (cc). Các mặt đối diện của hình hộp chữ nhật song song và bằng nhau. Đây là nền tảng cho nhiều bài toán thực tế.

Hình hộp chữ nhật có bao nhiêu mặt?

Mạch 2/5

2. Hình hộp chữ nhật - Công thức tính Diện tích

Diện tích xung quanh (SxqS_{xq}) của hình hộp chữ nhật là tổng diện tích bốn mặt bên. Công thức: Sxq=2×(a+b)×cS_{xq} = 2 \times (a + b) \times c. Diện tích toàn phần (StpS_{tp}) là tổng diện tích tất cả sáu mặt. Công thức: Stp=Sxq+2×a×bS_{tp} = S_{xq} + 2 \times a \times b hoặc Stp=2×(a×b+b×c+c×a)S_{tp} = 2 \times (a \times b + b \times c + c \times a).

Cho hình hộp chữ nhật có chiều dài a=5a=5 cm, chiều rộng b=3b=3 cm, chiều cao c=2c=2 cm. Diện tích xung quanh của hình hộp chữ nhật này là bao nhiêu?

Mạch 3/5

3. Hình hộp chữ nhật - Công thức tính Thể tích

Thể tích (VV) của hình hộp chữ nhật cho biết lượng không gian mà nó chiếm giữ. Thể tích được tính bằng cách nhân ba kích thước của nó lại với nhau: V=a×b×cV = a \times b \times c. Đơn vị thể tích là đơn vị độ dài lập phương (ví dụ: cm3,m3cm^3, m^3).

Một bể cá hình hộp chữ nhật có kích thước chiều dài 1m, chiều rộng 0.5m, chiều cao 0.6m. Thể tích của bể cá là bao nhiêu?

Mạch 4/5

4. Hình lập phương - Định nghĩa và Đặc điểm

Hình lập phương là một trường hợp đặc biệt của hình hộp chữ nhật, với tất cả các cạnh có độ dài bằng nhau. Gọi độ dài cạnh là aa. Do đó, 6 mặt của hình lập phương đều là hình vuông bằng nhau cạnh aa.

Đặc điểm nào sau đây KHÔNG đúng với hình lập phương?

Mạch 5/5

5. Hình lập phương - Công thức tính

Với hình lập phương có cạnh aa, diện tích xung quanh là Sxq=4×a2S_{xq} = 4 \times a^2. Diện tích toàn phần là Stp=6×a2S_{tp} = 6 \times a^2. Thể tích là V=a3V = a^3. Các công thức này là trường hợp riêng của hình hộp chữ nhật khi a=b=ca=b=c.

Một hình lập phương có cạnh a=3a=3 cm. Diện tích toàn phần của hình lập phương là bao nhiêu?

Ghi nhớ

Điểm cần nhớ

  • Hình hộp chữ nhật có 3 kích thước: chiều dài aa, chiều rộng bb, chiều cao cc.
  • Hình lập phương là hình hộp chữ nhật có a=b=ca=b=c, gọi là cạnh aa.
  • Diện tích xung quanh hình hộp chữ nhật: Sxq=(a+b)×2×cS_{xq} = (a+b) \times 2 \times c.
  • Diện tích toàn phần hình hộp chữ nhật: Stp=2×(a×b+b×c+c×a)S_{tp} = 2 \times (a \times b + b \times c + c \times a).
  • Thể tích hình hộp chữ nhật: V=a×b×cV = a \times b \times c.
  • Các công thức tương ứng cho hình lập phương cạnh aa: Sxq=4a2S_{xq} = 4a^2, Stp=6a2S_{tp} = 6a^2, V=a3V = a^3.

Lỗi hay gặp

Lỗi hay gặp

  • Nhầm lẫn giữa diện tích xung quanh và diện tích toàn phần, hoặc quên cộng diện tích hai mặt đáy khi tính StpS_{tp}.
    Sửa: Luôn nhớ StpS_{tp} bao gồm SxqS_{xq} và diện tích hai mặt đáy. Vẽ hình hoặc hình dung trong đầu để phân biệt rõ các mặt.
  • Quên hoặc sai đơn vị đo. Ví dụ, tính diện tích ra cmcm thay vì cm2cm^2, hoặc thể tích ra m2m^2 thay vì m3m^3.
    Sửa: Kiểm tra kỹ đơn vị của các kích thước và đảm bảo đơn vị cuối cùng của diện tích là bình phương (cm2,m2cm^2, m^2) và thể tích là lập phương (cm3,m3cm^3, m^3). Chuyển đổi các đơn vị về cùng một loại trước khi tính toán nếu cần.
  • Áp dụng sai công thức của hình hộp chữ nhật cho hình lập phương hoặc ngược lại, đặc biệt là khi các kích thước không bằng nhau.
    Sửa: Đọc kỹ đề bài để xác định đó là hình hộp chữ nhật hay hình lập phương. Nếu là hình lập phương, hãy sử dụng các công thức đơn giản hơn với cạnh aa. Nếu là hình hộp chữ nhật, sử dụng các công thức với a,b,ca, b, c riêng biệt.

Quy trình

Quy trình giải

Bước 1

Đọc và hiểu đề bài

Đọc kỹ đề bài để xác định hình dạng (hình hộp chữ nhật hay hình lập phương) và các thông số đã cho (a,b,ca, b, c hoặc cạnh aa).

💡 Gạch chân các thông tin quan trọng và yêu cầu của bài toán.

Bước 2

Kiểm tra đơn vị

Đảm bảo tất cả các kích thước và thể tích (nếu có) đều ở cùng một đơn vị đo. Nếu không, hãy thực hiện chuyển đổi đơn vị phù hợp.

💡 Thường chuyển về cmcm và cm3cm^3 hoặc mm và m3m^3 để dễ tính toán.

Bước 3

Chọn công thức

Dựa vào yêu cầu của đề bài (tính SxqS_{xq}, StpS_{tp} hay VV) và loại hình (hình hộp chữ nhật hay hình lập phương), chọn công thức phù hợp.

💡 Viết công thức ra nháp trước khi thay số.

Bước 4

Thay số và tính toán

Thay các giá trị đã biết vào công thức đã chọn và thực hiện các phép tính cẩn thận.

💡 Sử dụng máy tính bỏ túi nếu cần thiết và kiểm tra lại các bước tính.

Bước 5

Kiểm tra và ghi kết quả

Kiểm tra lại kết quả, đảm bảo đã trả lời đúng câu hỏi của đề bài và ghi rõ đơn vị đo cho kết quả cuối cùng.

💡 Đơn vị diện tích là bình phương (cm2,m2cm^2, m^2), đơn vị thể tích là lập phương (cm3,m3cm^3, m^3).

Ví dụ 1/3

Tính diện tích và thể tích hình hộp chữ nhật

VÍ DỤ 1 · Tính diện tích và thể tích hình hộp chữ nhật
L2
Một hình hộp chữ nhật có chiều dài 8 cm8 \, cm, chiều rộng 5 cm5 \, cm và chiều cao 3 cm3 \, cm. Hãy tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích của hình hộp chữ nhật đó.

Ví dụ 2/3

Tính diện tích và thể tích hình lập phương

VÍ DỤ 2 · Tính diện tích và thể tích hình lập phương
L1
Một hình lập phương có cạnh dài 6 dm6 \, dm. Hãy tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích của hình lập phương đó.

Ví dụ 3/3

Bài toán ngược với hình hộp chữ nhật

VÍ DỤ 3 · Bài toán ngược với hình hộp chữ nhật
L3
Một bể cá hình hộp chữ nhật không nắp có chiều dài 120 cm120 \, cm, chiều rộng 60 cm60 \, cm. Người ta đổ 432 lit432 \, lit nước vào bể. Hỏi chiều cao mực nước trong bể là bao nhiêu cmcm? (Biết 1 lit=1 dm31 \, lit = 1 \, dm^3).

Dạng toán

Dạng toán thường gặp

Cho các kích thước của hình hộp chữ nhật hoặc hình lập phương, yêu cầu tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần hoặc thể tích.

  1. 1Xác định kích thước a,b,ca, b, c (hoặc aa)
  2. 2Chọn công thức phù hợp
  3. 3Thay số và tính toán
  4. 4Ghi kết quả kèm đơn vị

⚠️ Luôn kiểm tra đơn vị trước khi tính toán.

Ứng dụng

Toán này dùng ở đâu

Hình hộp chữ nhật và hình lập phương là những hình khối cơ bản xuất hiện rất nhiều trong đời sống hàng ngày, từ kiến trúc đến thiết kế sản phẩm.

Kiến trúc và xây dựng: Thiết kế nhà cửa, phòng ốc, bể bơi, các khối bê tông, gạch đều có dạng hình hộp chữ nhật hoặc hình lập phương.
Đóng gói và vận chuyển: Hộp carton, thùng chứa hàng hóa, container vận chuyển thường có dạng hình hộp chữ nhật để tối ưu không gian và dễ dàng xếp chồng.
Nội thất và đồ dùng: Tủ quần áo, bàn, ghế, tủ lạnh, lò vi sóng, hộp đựng đồ đều là các vật dụng hình hộp chữ nhật hoặc lập phương.

Thú vị: Hình lập phương là một trong năm khối đa diện đều Platon (Platonic solids), được biết đến từ thời Hy Lạp cổ đại, cùng với tứ diện, bát diện, mười hai mặt và hai mươi mặt đều.

Bài tập thử

Làm thử vài câu

1

Một hình hộp chữ nhật có ba kích thước 8 cm, 6 cm và 9 cm. Tính thể tích của hình hộp đó (đơn vị cm³).

2

Một hình hộp chữ nhật có ba kích thước 7 cm, 11 cm và 2 cm. Tính thể tích của hình hộp đó (đơn vị cm³).

3

Một hình hộp chữ nhật có ba kích thước 5 cm, 6 cm và 5 cm. Tính thể tích của hình hộp đó (đơn vị cm³).

Còn hàng trăm bài tập nữa

Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn

Bắt đầu luyện

Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)

Luyện tập