Trang 1: Quy tắc đếm
Mạch 1/4
Quy tắc đếm
Quy tắc đếm giúp chúng ta tính số cách thực hiện một hành động. Khi có nhiều phương án độc lập, ta dùng quy tắc cộng. Nếu hành động gồm nhiều công đoạn nối tiếp nhau, ta dùng quy tắc nhân. Ví dụ, đi từ A đến B có thể đi bằng xe máy hoặc xe đạp thì cộng số cách đi, còn nếu đi từ A đến B rồi đến C thì nhân số cách đi mỗi chặng.
Một người có 3 áo sơ mi và 2 quần tây. Hỏi có bao nhiêu cách chọn một áo và một quần để mặc?
Mạch 2/4
Hoán vị
Hoán vị là cách sắp xếp tất cả phần tử của một tập hợp theo một thứ tự nhất định. Số hoán vị của phần tử, ký hiệu là hoặc , được tính bằng tích của các số nguyên dương từ 1 đến . Ví dụ, sắp xếp 3 học sinh vào 3 ghế là một hoán vị.
Có bao nhiêu cách sắp xếp 3 quyển sách khác nhau trên giá sách?
Mạch 3/4
Chỉnh hợp
Chỉnh hợp là cách chọn phần tử từ một tập hợp phần tử và sắp xếp chúng theo một thứ tự. Số chỉnh hợp chập của phần tử, ký hiệu , được tính bằng . Ví dụ, chọn 2 học sinh từ 5 em và bầu làm lớp trưởng, lớp phó là một chỉnh hợp vì có thứ tự.
Từ 5 người, có bao nhiêu cách chọn ra 2 người để trao giải Nhất và giải Nhì?
Mạch 4/4
Tổ hợp
Tổ hợp là cách chọn ra phần tử từ một tập hợp phần tử mà không quan tâm đến thứ tự. Số tổ hợp chập của phần tử, ký hiệu , được tính bằng . Ví dụ, chọn 3 học sinh từ 10 em để tham gia câu lạc bộ là một tổ hợp vì thứ tự chọn không quan trọng.
Trong một hộp có 5 viên bi xanh. Hỏi có bao nhiêu cách chọn ra 3 viên bi xanh từ hộp?
Ghi nhớ
Điểm cần nhớ
- Quy tắc cộng: phương án rời nhau thì cộng
- Quy tắc nhân: công đoạn liên tiếp thì nhân
- Hoán vị Pn=n!
- Chỉnh hợp A(n,k)=n!/(n−k)! — CÓ thứ tự
- Tổ hợp C(n,k)=n!/(k!(n−k)!) — KHÔNG thứ tự
Lỗi hay gặp
Lỗi hay gặp
- Dùng chỉnh hợp khi không cần thứ tựSửa: Chọn không phân biệt thứ tự → tổ hợp.
- Nhầm quy tắc cộng và nhânSửa: "Hoặc" → cộng; "và/rồi" → nhân.
- Tính C(n,k) bằng A(n,k)Sửa: C(n,k)=A(n,k)/k!.
Quy trình
Quy trình giải
Xác định quy tắc áp dụng
Quy tắc cộng: chọn MỘT trong nhiều cách; quy tắc nhân: thực hiện NHIỀU bước liên tiếp.
Phân tích bài toán
Chia bài toán thành các giai đoạn/bước độc lập; xác định số cách ở mỗi bước.
💡 Vẽ sơ đồ cây nếu bài toán phức tạp
Áp dụng quy tắc nhân
Số cách chọn = n₁ × n₂ × ... × nₖ khi các bước độc lập nhau.
Áp dụng quy tắc cộng
Số cách = n₁ + n₂ + ... + nₖ khi các trường hợp loại trừ nhau.
Kiểm tra không đếm trùng/thiếu
Rà soát lại các trường hợp, đảm bảo không bỏ sót và không đếm lặp.
Ví dụ 1/2
Bài toán chọn ban cán sự lớp
Ví dụ 2/2
Bài toán chia đội
Dạng toán
Dạng toán thường gặp
Tính số cách thực hiện nhiều bước liên tiếp bằng quy tắc nhân.
- 1Xác định số bước
- 2Đếm số cách ở mỗi bước
- 3Nhân các con số lại
⚠️ Các bước phải độc lập nhau
Ứng dụng
Toán này dùng ở đâu
Đại số tổ hợp đếm số khả năng — nền của xác suất, mật mã và khoa học dữ liệu.
Thú vị: Một bộ 52 lá bài có 52! ≈ 8×10⁶⁷ cách xáo — nhiều đến mức gần như chắc chắn thứ tự bộ bài bạn vừa xáo là DUY NHẤT trong lịch sử loài người!
Bài tập thử
Làm thử vài câu
Số cách xếp người thành một hàng dọc là
Số tập con có 2 phần tử của tập M = {1; 2; 3; 4; 5; 6}
Một người vào cửa hàng ăn, người đó chọn thực đơn gồm 1 món ăn trong 5 món, 1 loại quả tráng miệng trong 5 loại quả tráng miệng và 1 nước uống trong 3 loại nước uống. Có bao nhiêu cách chọn thực đơn.
Còn hàng trăm bài tập nữa
Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn
Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)
Phím ← → lật trang · Enter đi tiếp · bấm dot để nhảy tới trang đã học