ThoátLý thuyếtQuy tắc đếm, hoán vị, chỉnh hợp, tổ hợp Công cụ
1/12

Trang 1: Quy tắc đếm

Mạch 1/4

Quy tắc đếm

Quy tắc đếm giúp chúng ta tính số cách thực hiện một hành động. Khi có nhiều phương án độc lập, ta dùng quy tắc cộng. Nếu hành động gồm nhiều công đoạn nối tiếp nhau, ta dùng quy tắc nhân. Ví dụ, đi từ A đến B có thể đi bằng xe máy hoặc xe đạp thì cộng số cách đi, còn nếu đi từ A đến B rồi đến C thì nhân số cách đi mỗi chặng.

Một người có 3 áo sơ mi và 2 quần tây. Hỏi có bao nhiêu cách chọn một áo và một quần để mặc?

Mạch 2/4

Hoán vị

Hoán vị là cách sắp xếp tất cả nn phần tử của một tập hợp theo một thứ tự nhất định. Số hoán vị của nn phần tử, ký hiệu là PnP_n hoặc n!n!, được tính bằng tích của các số nguyên dương từ 1 đến nn. Ví dụ, sắp xếp 3 học sinh vào 3 ghế là một hoán vị.

Có bao nhiêu cách sắp xếp 3 quyển sách khác nhau trên giá sách?

Mạch 3/4

Chỉnh hợp

Chỉnh hợp là cách chọn kk phần tử từ một tập hợp nn phần tử và sắp xếp chúng theo một thứ tự. Số chỉnh hợp chập kk của nn phần tử, ký hiệu AnkA_n^k, được tính bằng n!(nk)!\dfrac{n!}{(n-k)!}. Ví dụ, chọn 2 học sinh từ 5 em và bầu làm lớp trưởng, lớp phó là một chỉnh hợp vì có thứ tự.

Từ 5 người, có bao nhiêu cách chọn ra 2 người để trao giải Nhất và giải Nhì?

Mạch 4/4

Tổ hợp

Tổ hợp là cách chọn ra kk phần tử từ một tập hợp nn phần tử mà không quan tâm đến thứ tự. Số tổ hợp chập kk của nn phần tử, ký hiệu CnkC_n^k, được tính bằng n!k!(nk)!\dfrac{n!}{k!(n-k)!}. Ví dụ, chọn 3 học sinh từ 10 em để tham gia câu lạc bộ là một tổ hợp vì thứ tự chọn không quan trọng.

Trong một hộp có 5 viên bi xanh. Hỏi có bao nhiêu cách chọn ra 3 viên bi xanh từ hộp?

Ghi nhớ

Điểm cần nhớ

  • Quy tắc cộng: phương án rời nhau thì cộng
  • Quy tắc nhân: công đoạn liên tiếp thì nhân
  • Hoán vị Pn=n!
  • Chỉnh hợp A(n,k)=n!/(n−k)! — CÓ thứ tự
  • Tổ hợp C(n,k)=n!/(k!(n−k)!) — KHÔNG thứ tự

Lỗi hay gặp

Lỗi hay gặp

  • Dùng chỉnh hợp khi không cần thứ tự
    Sửa: Chọn không phân biệt thứ tự → tổ hợp.
  • Nhầm quy tắc cộng và nhân
    Sửa: "Hoặc" → cộng; "và/rồi" → nhân.
  • Tính C(n,k) bằng A(n,k)
    Sửa: C(n,k)=A(n,k)/k!.

Quy trình

Quy trình giải

1

Xác định quy tắc áp dụng

Quy tắc cộng: chọn MỘT trong nhiều cách; quy tắc nhân: thực hiện NHIỀU bước liên tiếp.

2

Phân tích bài toán

Chia bài toán thành các giai đoạn/bước độc lập; xác định số cách ở mỗi bước.

💡 Vẽ sơ đồ cây nếu bài toán phức tạp

3

Áp dụng quy tắc nhân

Số cách chọn = n₁ × n₂ × ... × nₖ khi các bước độc lập nhau.

4

Áp dụng quy tắc cộng

Số cách = n₁ + n₂ + ... + nₖ khi các trường hợp loại trừ nhau.

5

Kiểm tra không đếm trùng/thiếu

Rà soát lại các trường hợp, đảm bảo không bỏ sót và không đếm lặp.

Ví dụ 1/2

Bài toán chọn ban cán sự lớp

VÍ DỤ 1 · Bài toán chọn ban cán sự lớp
L2
Lớp 10A có 45 học sinh. Hỏi có bao nhiêu cách chọn một ban cán sự lớp gồm 1 lớp trưởng, 1 lớp phó và 1 bí thư?

Ví dụ 2/2

Bài toán chia đội

VÍ DỤ 2 · Bài toán chia đội
L2
Từ 10 học sinh giỏi Toán, chọn ra 3 học sinh để thành lập một đội tuyển tham dự cuộc thi Olympic Toán. Hỏi có bao nhiêu cách chọn đội tuyển?

Dạng toán

Dạng toán thường gặp

Tính số cách thực hiện nhiều bước liên tiếp bằng quy tắc nhân.

  1. 1Xác định số bước
  2. 2Đếm số cách ở mỗi bước
  3. 3Nhân các con số lại

⚠️ Các bước phải độc lập nhau

Ứng dụng

Toán này dùng ở đâu

Đại số tổ hợp đếm số khả năng — nền của xác suất, mật mã và khoa học dữ liệu.

Mật mã: Số mật khẩu có thể = phép đếm; càng nhiều khả năng càng khó dò.
Xổ số & trò chơi: Tính số bộ vé số, số ván bài bằng tổ hợp/chỉnh hợp.
Khoa học dữ liệu: Đếm số tổ hợp đặc trưng khi chọn mô hình, thử nghiệm.

Thú vị: Một bộ 52 lá bài có 52! ≈ 8×10⁶⁷ cách xáo — nhiều đến mức gần như chắc chắn thứ tự bộ bài bạn vừa xáo là DUY NHẤT trong lịch sử loài người!

Bài tập thử

Làm thử vài câu

1

Số cách xếp 55 người thành một hàng dọc là

2

Số tập con có 2 phần tử của tập M = {1; 2; 3; 4; 5; 6}

3

Một người vào cửa hàng ăn, người đó chọn thực đơn gồm 1 món ăn trong 5 món, 1 loại quả tráng miệng trong 5 loại quả tráng miệng và 1 nước uống trong 3 loại nước uống. Có bao nhiêu cách chọn thực đơn.

Còn hàng trăm bài tập nữa

Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn

Bắt đầu luyện

Xong lý thuyết — bấm Luyện tập ở cột bên phải (hoặc Enter)

Luyện tập